#

Tarımda Ergonomi

Ergonomi, fiziksel çevrenin insana uyumlaştırılması sürecidir. Ergonomik özellikler, insanın verimli ve rahat çalışabilmesi için en uygun hale getirilmiş koşulları ifade etmektedir.

Tarım sektöründe ergonomik olmayan koşullarda çalışılmasından kaynaklı olumsuz etkenler, kalıcı veya geçici kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına, sakatlanmalara veya yaralanmalara sebebiyet verebilmektedir.

Aşağıda belirtilen bazı ergonomik faktörler, tarım çalışanlarının sağlığını etkilemektedir:

  • Fiziksel çalışma ortamındaki çevresel faktörler (gürültü, iklim koşulları, aydınlatma, termal konfor vb.)
  • Çalışma sırasında kullanılan teknoloji (işyeri tasarımı, tesis tasarımı ve elle taşıma vb.)
  • Görevlerin düzenlenme şekli (vardiyalı çalışma vb.)
  • Çalışanların kişisel özellikleri (yaş, eğitim düzeyi, cinsiyet, fizyolojik özellikler, tutum ve davranışlar).

Tarımsal faaliyetler çalışanı fiziksel olarak zorlayan işleri kapsamaktadır. Bunlardan bazıları:

  • Eğilme, çömelme, kalkma, uzanma gibi işler,
  • Sabit pozisyonda çalışmayı gerektiren işler,
  • Sürekli tekrar eden hareketlerden oluşan işler,
  • Tarım aletlerinin aşırı soğuk veya sıcakta kullanılmasıdır.

Bu tür sık tekrarlanan ve bedeni zorlayan hareketler için uygun tarım aletlerinin kullanılması ve çalışma ortamının düzenlenmesi çalışan sağlığı açısından çok önemlidir. Eğilme, kaldırma, bükülme, diz çökme, kuvvetli kavrama, taşıma, titreşimli ekipman/ makinalar ve uzun süreli tekrarlanan hareketler kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarına neden olmaktadır. Tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları sırt, boyun, omuzlar ve vücudun diğer bölgelerinde ağrıya neden olmaktadır. Buna rağmen, iyi organize edilmiş ve ergonomik olarak tasarlanmış bir işyeri, çalışanların sağlığını ve refahını artıracaktır.

NIOSH (National Institute for Occupational Safety and Health- Amerika Ulusal İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü)’un “Basit Çözümler: Tarım Çalışanlarında Ergonomi” rehberinde yer alan aşağıdaki yönergeler, daha konforlu ve üretken bir çalışma ortamı oluşturulmasına yardımcı olabilir:

  • Gerekli aletleri veya diğer nesneleri omuz yüksekliğinin üzerine koymaktan kaçının.
  • Çalışanların en sık kullandığı öğeleri çalışana 17 inç ( 43-44 cm) mesafede konumlandırın.
  • Toplama veya ayıklama gibi sürekli tekrar gerektiren çalışmalarda, çalışanın çok tekrar gerektirmeyen başka bir görevde dönüşümlü olarak çalışmasını sağlayın. Örneğin, tekrarlı hareketler içeren ayıklama işini yapan bir çalışana, bitmiş kutuları yükleme alanına taşımak gibi tekrarlı el hareketleri gerektirmeyen başka işler verilmelidir.
  • Oturarak çalışılmasını sağlayın. Oturarak çalışmak bel ve bacaklardaki baskıyı azaltır. Ayakta durmak bacakların şişmesine neden olur (yürümekten daha fazla). En iyi iş; çalışanların oturduğu, ayakta durduğu ve yürüdüğü dönüşümlü olarak farklı hareket türlerine izin veren işlerdir.
  • Hem ayakta hem de oturarak yapılan çalışmalarda, çalışan ile çalışılan yer arasında bir ayak ve diz mesafesi bulunmalıdır.
  • Ayakta yapılan çalışmalarda, yorgunluğu azaltmak için ergonomik paspaslar sağlayın. Ergonomik paspaslar ile sırt ve eklemlerdeki ağrı ve gerginliği azaltabilirsiniz. Ergonomik paspaslar ayağın, sırtın ve eklemlerin gerginliğinin azalmasında yardımcı olur, yorgunluğu alır.
  • Ayakta yapılan çalışmalarda, tezgah yüksekliğini çalışana uygun olacak şekilde ayarlayın.
  • Aletlerin kullanımı güç gerektirdiğinde, çalışanın işaret parmağı ve başparmağı ile aleti iyice kavramasını sağlayın.
  • Aletin sapı pürüzsüz, kaymaz malzeme ile kaplanmalıdır (plastik veya kauçuk). Makas veya pense gibi çift saplı aletlerin sap uzunluğunun en az 10 cm tercihen 13 cm olması gerekir. Aletin saplarının açık kalmasını sağlayacak bir yay mekanizmasının olması ve tutma yeri hariç saplarının düz olması gerekir.
  • Eğilme gerektiren işlerden kaçınmak için:
    • Kullanılan aletlere uzun saplar takın.
    • Mümkün olduğunca oturarak çalışın.
  • Eğer eğilme gerektiren işler zorunlu ise, yaptığı işe başka kısa işler (çalışanların yürümesini ve oturmasını sağlayacak) ekleyin.

Kaynaklar

  • http://www.ehs.ufl.edu/programs/ergonomics/agricultural-ergonomics/ (Erişim Tarihi: 10/01/2019)
  • Safety and Health in Agriculture,https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_dialogue/---sector/documents/normativeinstrument/wcms_161135.pdf , (Erişim Tarihi: 15/01/2019)
  • Tarımda İş Sağlığı ve Güvenliği El Kitabı, http://www.casgem.gov.tr/dosyalar/kitap/1/dosya-1-8167.pdf , (Erişim Tarihi: 10/01/2019)